DOLMABAHÇE SARAYI

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

Bağlı Olduğu Kurum: TBMM Milli Saraylar Dairesi Başkanlığı

Adres: Dolmabahçe Caddesi, Beşiktaş İSTANBUL

Telefon: 0212 236 90 00

Faks: 0212 259 32 92

Pazartesi-Perşembe günleri ziyarete kapalıdır.

01 Ekim-28 Şubat tarihleri arasında saat 09.00-15.00 saatlerinde açık

01 Mart-30 Eylül tarihleri arasında saat 09.00-16.00 saatleri arasında ziyaretlere açıktı.

www.millisaraylar.gov.tr

TARİHÇESİ

Devletin yönetim merkezi ve hanedanın ikametgahı olan saraylar silsilesinin sonuncusu Yıldız Sarayı ve Dolmabahçe Sarayı’dır. Bursa ve Edirne’nin başkentliğinden sonra İstanbul’un fethi ile İstanbul’daki ilk saray olan Saray-ı Atik-i Amire 1453-1478’de Beyazıt’ta yapılmıştır. Sonra yeni saray denilen Topkapı Sarayı yapılmıştır. Batılılaşma ve modernlik simgesi Dolmabahçe Sarayı’nı ise Sultan Abdülmecit Han, baş mimarı Balyan’a yaptırmıştır.

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

Dolmabahçe Sarayı ve yakın çevresindeki saraylar, Osmanlı devletinin son zamanlarında yönetim merkezi olmuştur. Çırağan Sarayı, Eski Beylerbeyi Sarayı, Yıldız Sarayı ve Köşkleri, Beşiktaş Sahil Saraylarının merkezinde Dolmabahçe Sarayı tüm ihtişamı ile yer alır.

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

1856’da Dolmabahçe Sarayı’na taşınan Sultan Abdülmecit ile beraber yeni yönetim de Topkapı Sarayı’ndan Dolmabahçe Sarayı’na taşınmıştır.

İlgili resim

Saray yönetiminin merkezinde yer alır. Taşkışla, Gümüşsuyu, Maçka, Beşiktaş Sahil Sarayları ile Yıldız Sarayları, Çırağan Sarayı, Meclis-i Mebusan binası gibi binaların merkezindedir.

İlgili resim

1877’den 1909’a kadar, Dolmabahçe Sarayı’ndan Yıldız Saraylar topluluğuna taşınan devlet idaresi ve padişah daha sonra her ikisini de faal olarak kullanmıştır.

Dolmabahçe sarayı devlete batı etkisi ve modernleşmeyle birlikte, dönemin kültür sanat ve mimari anlayışının saray yönetim biçiminin, açıkça görüldüğü ve yıkılmakta olan bir imparatorluğunun ihtişamının sergilendiği içinin ve dışının rönesansa uygun barok, rokoko, ampir üslupta ağırlıklı bir türde süslendiği yapıdır.

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

Saray Garabet Balyan, Nikoğos Balyan’ın ortak eseridir. Sultanın 1856’da tamamlanınca söylediği gibi, “Epeyce külfetlice saray olmuş” dediğine değer bir saraydır.

Sultan Abdülaziz (1876-1909), Sultan Reşat (1909-1918) ve Sultan Vahidettin Han (4. Mehmet) Dolmabahçe Sarayı’nda padişahlık yapmıştır. Halife Abdülmecit efendi, 2 sene bu sarayda kalmıştır.

atatürk ölümü ile ilgili görsel sonucu

Atatürk’te Dolmabahçe Sarayı’nda ikamet etmiş olup, hayata gözlerini burada yummuştur.

MİMARİSİ

Dolmabahçe Sarayı adından anlaşıldığı üzere bataklık bir arazi (koy) büyük meşe kazıklarla sağlamlaştırılması ve doldurulmasıyla kurulmuştur. Doldurulmadan önce çeşitli köşk, kasr ve sarayları bu bölgede Osmanlı Sultanları yaptırmış olup, bazıları şunlardır: 2. Beyazıt Cağaloğlu Kaptanpaşa Yalısını kullandı, Sultan Kanuni ve 4. Mehmet zamanında Beşiktaş Sahil Sarayları ve Çinili Köşk yaptırılmıştır. 3. Ahmet devrinde (1703-1730) duvarlarla Beşiktaş Sahil sarayları birleştirilerek buraya Beşiktaş Saray’ı hümayun denilmiştir.

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

  1. Mahmut Sultan zamanında da Bayıldım Köşkü sarayın arkasındaki parkta yapılmış ve 3. Selim’de Kasr-ı Cedit ve Sahil Hane-i Hümayun gibi yapıları yaptırmış olup sahildeki yapılan Hatice Sultan Sarayı’na kadar uzanmaktadır.
  2. Mahmut Beşiktaş Sahil Sarayları’nda da çok ikamet ederdi. 2. Abdülmecit Han bu saraylardan bir kısmını yıktırıp yerine Dolmabahçe Sarayı’nı yaptırmıştır (1856)

Dolmabahçe Sarayı’nın ilk yapımı biten kısmı Mabeyni Hümayun Dairesi olup (1847) girişinde sultanın tuğrası da mevcuttur.

Dolmabahçe Sarayı yapıları 1842-1856 yılları arasında tamamlanmıştır. Saray saltanat kapısı, hazine kapısı, valide kapısı gibi ana girişlere sahiptir. Sarayın esasını mabeyni hümayun, muayede salonu ve harem-i hümayun teşkil eder. Sarayın tamamı bodrum katıyla birlikte 3 kattır ve denize paralel bir yapıda olup, ortadaki yüksek yapı meşhur muayede salonudur.

Saray planı işlevsel olarak Türk geleneklerine uygun olup, Topkapı Sarayı sistematiğindedir. Ancak sarayın muayede salonu ve mabeyn salonuna göre harem-i hümayun kısmı daha sadedir. 14.600 metre kare üzerine kurulmuş olan saray, 285 oda, 43 salon, 6 balkon ve 6 hamam içerir. Çatısı kurşun kaplama olup, dış duvarları Sarıyer taşı, Karamürsel Od taşı, haznedar küfeki taşlarından yapılmıştır. Sarayın iç duvarları ise tuğladandır. Mermerleri sert ve sağlam Marmara mermerlerinden olup, hamamında Mısır’dan getirilen ışık geçiren Alabastr (Kalsedon taşı) kullanılmıştır. Camları özel renkli camlar olup, içerideki mobilyayı güneş ışığından korur.

Sarayın iç ve dış mimari süslemesinde batı sanatı ve Osmanlı sanatından değişik motifler seçilerek kullanılmıştır. Sütunlarda ve kemerlerde dış cephede özellikle rokoko, barok, ampir üsluplar ve kabartma motifler göze çarpar.

Sarayın iç süslemesinde, Osmanlı Türk kalem işi süslemeleri resim manzaralı olup altın varaklıdır. Sarayın mobilyasının Avrupai özelliklerle doğu karışımı olduğu söylenebilir.

Kumaş, dokuma ürünleri ve halılarında Hereke, Feshane ve Doğu kökenli olduğu kesindir.

Sarayda avizeler ve kristal malzemeler çok yaygın olup, nadiren Beykoz avizeleri kullanılmıştır.

581 adet kristal ve gümü şamdan olup, aynalar ve merdiven korkulukları kristalden yapılmıştır. 36 adet kristal avize vardır. Fransız, Japon, Çin ve porselen ürünü 280 tane vazo sarayı süslemektedir. Ayrıca yeni düzenlemelerle saat müzesi salonu oluşturulup ziyarete açılmıştır.

Sultan Abdülaziz ve Sultan Abdülhamit zamanlarının önemli saray ressamları olan Ayvazovski’nin 30 yağlı boya tablosu, Zonaro’nun 19 adet tablosu, Şeker Ahmet Paşa, Yüzbaşı Ali Rıza, Halife Abdülmecit, Osman Hamdi, Hikmet Onat gibi ressamların sanat yapıtları Dolmabahçe Sarayı’ndaki koleksiyonlardandır.

Dolmabahçe Sarayı’nın aydınlatma ve ısıtması ise İnönü Stadı’nın yapıldığı yerdeki eski Dolmabahçe Gazhanesi’nden sağlanıyordu. İstanbul’da ilk aydınlatma hava gazı lambaları ile Dolmabahçe Sarayı’nda olmuştur. Isıtması da şömineler ve sobalarla olmuştur.

Dolmabahçe ilklerin ve sonların sarayıdır. İlk telefon hattı Dolmabahçe Sarayı’na kurulmuştur. Son padişah Vahidettin buradan ülkeyi terk etmiştir. Atatürk’ün vefat ettiği oda ise müze olarak korunmaktadır.

Müzayede salonu ısıtması ise, bodrumda ısıtılan havanın sütunların içindeki gözeneklerden içeri girerek 20 derecelik bir oda sıcaklığının sağlanmasıyla gerçekleştirilmiştir. Aynı şekilde sarayın bodrumu doğal bir biçimde neme karşı havalandırma kanallarına sahiptir. 1910 yılında Sultan Reşat saraya kalorifer tesisatı döşetmiştir. Dolmabahçe Sarayı yüksek duvarlarla kara tarafından çevrilmiş olup, deniz tarafında estetik demir parmaklıklı avluya sahiptir.

DOLMABAHÇE SARAYI’NIN KAPILARI

1- Hazire Kapısı (Nöbetçilerin)

2-Harem Kapısı

3-Saltana Kapısı

4-Bendegan Kapısı

5-Valide Kapısı

6-Kuşluk Kapısı

7-Vezir-İskele Kapısı vs

dolmabahçe sarayı ile ilgili görsel sonucu

DOLMABAHÇE SARAYI’NIN BÖLÜMLERİ

1-Mabeyni Hümayun (Selamlık, aralık, beraberindeki çalışanlar salonu)

2- Muayede Salonu (Selamlaşma, antlaşma-tören salonu)

3-Harem-i Hümayun (Harem-i evi)

olarak 3 bölümdür.

MABEYNİ HÜMAYUN’DAKİ (SELAMLIK) ESERLER

Yemek salonu, sadrazam odası, giriş salonu, şeyhülislam odaları ve eşyalar salonu mevcuttur.

MUAYEDE SALONU

Yüksek çatılı bu salon, bayramlaşma, törenler ve anlaşmaların yapıldığı salondur. Bu salonda elçilik mensuplarına, orkestra elemanlarına ayrılmış galeriler vardır.

HAREMİ HÜMAYUN

Bu bölümde validenin kabul odası, mavi salon, yatak odası, Atatürk’ün çalışma odası, yatak odası olan sarı oda, Sultan Abdülaziz ve Sultan Abdülmecit odası, değerli eşyalar salonu olan oda, camlı köşk, kuş köşkü, resim galerileri ve nadir saatler içeren birde müzesi vardır.

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları, A. Gani Bilgin İstanbul Müzeleri Ocak 2010 İstanbul

 

YORUM YOK

CEVAPLA