Adres Telefon

Kadir Has Caddesi, No: 8 +90 212 621 81 34

Fener / Fatih / İstanbul / Türkiye 34220 +90 212 534 95 50

(İETT Fener Durağı Karşısı, Tarihi Bina) kadineserleri@gmail.com

 

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı:

Kadın Merkezli Bir Kütüphane ve Arşiv

  1. yüzyılın ortalarından 20. yüzyılın başlarına kadar, dünyanın her tarafındaki ve birbirinden farklı kesimlerindeki kadınlar, hâlâ tecrit edilmiş bir dünyada yaşıyor, erkeklere tanınan çoğu haktan mahrum bir konumda bulunuyorlardı. Bu dönemde bazı kadınlar, bu engelleri aşma veya bu engellere karşı çıkma başarısını zaman zaman göstermişlerse de, bu çabalar bireysel olmaktan ileri gidemiyordu. 20. yüzyılın başında özellikle Avrupa ve ABD’deki öncü kadınların ve kadın örgütlerinin başlattığı, kadınların hak arama ve eşitlik mücadelesi, yavaş yavaş daha kitlesel bir harekete dönüşmeye başladı; kadın hareketinin ürettiği yazılı ve görsel pek çok belge, yayınlar, afişler, günceler, fotoğraflar, mektuplar, bildiriler ve anılar, bu öncü kadınların ve örgütlerin ellerinde toplanmaya başladı. Bu süreçle birlikte, kadınlarda yeni bir bilinç ortaya çıktı: Kadınlar, verilen bu mücadelenin görünür kılınması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kadın hareketinin ürettiği yazılı ve görsel malzemenin, sağlanması, düzenlenmesi ve korunması gerekliliğinin farkına vardılar. Bu nedenle kadın hareketi ve kadınlarla ilgili belgeleri toplama, koruma ve bu konuda kütüphaneler ve arşivler kurma sürecine girdiler.

sirin-tekelinin-acilis-konusmasinin-yaninda-kullanilacak-gorsel-icin

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı açılışı sırasında, 14 Nisan 1990.

Bu tür kütüphane ve arşivlerin kurulması, başlıca üç ayrı tarihsel dönemde gerçekleşti: Bunların ilki, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde sufrajist (seçme ve seçilme hakkı mücadelesi) mücadelenin yoğun yaşandığı birinci dalga feminist hareket; ikincisi, 1970’li yılların ikinci feminist dalgası; üçüncüsü ise 1980’li yılların, kadın hareketini kurumsallaştırma yönündeki devlet destekli dönemdir. Bu süreçlerde kurulan kadın merkezli kütüphaneler ve arşivler, kadınlar ve kadın hareketlerinin belleğini oluştururlar. Bu kütüphanelerin bir başka önemli işlevi daha vardır: Diğer kütüphane ve arşivlerde bulunan kadınlarla ilgili belgelere ulaşmak. Günümüzde birçok dünya kentinde, kadın tarihi konusunda bilimsel çalışmaların daha kolayca yapılabilmesi ve kadınların çok yönlü birikimlerinin derlenebilmesi için kadın merkezli kütüphane ve arşivler oluşturulmuştur.

Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, kuruluş senedinde de belirttiği gibi “Kadınların geçmişini iyi tanımak, bu bilgileri bugünün araştırmacılarına derli toplu bir şekilde sunmak ve bugünün yazılı belgelerini gelecek nesiller için saklamak.” amacıyla Jale Baysal, Aslı Davaz, Şirin Tekeli, Füsun Ertuğ Yaraş ve Füsun Akatlı tarafından kuruldu. Kuruluş aşamasında Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nın hukuki danışmanlığı Av. Ruhsar Erten, mali danışmalığı İmren Sipahi tarafından yapıldı. 8 Mart 1990’da tüzel kişiliğini kazanan Vakıf, 14 Nisan 1990’da, İstanbul’un Haliç-Fener semtinde tarihi bir binada hizmete açıldı. Bugün de faaliyetlerimizi sürdürdüğümüz bu bina, tarafımıza İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nce tahsis edilmiş olup, giderleri, restorasyon ve bakım onarım çalışmaları yine Belediye tarafından karşılanmaktadır.

Vakfımız var olan malzemenin sürekli olarak yitirilme veya yok edilme tehlikesinin bilinciyle, yazılı, işitsel, görsel ve üç boyutlu materyalleri/belgeleri toplayarak koleksiyon ve arşivlerini oluşturmaktadır. Kadınlara dair günlük ve özel yaşamla ilgili kaynakları elde etmek için özel bir çaba gösterir; bu kaynaklar, günceler, kadınların kişisel arşivleri, aile evrakları ve arşivleri, mektuplar, kadın örgütleri ve kampanyalarının kayıtları, sanat eserleri, özgeçmişler, biyografiler, slaytlar, filmler, video bantları, çizimler, afişler, efemeralar, sözlü tarih kayıtları ve transkripsiyonları olup, kadınlar hakkında başka hiçbir yerde bulunamayacak çok değerli bilgi kaynaklarını oluşturur. Sadece bu belgeleri toplamakla yetinmez, aynı zamanda kadınlarla ilgili başka kurumlarda bulunan belgelerin yerlerini saptar, bibliyografyalar, kataloglar hazırlayarak bu belgeleri kayda geçirir.  Kadın Eserleri Kütüphanesi bir yandan kadınların geçmişlerine ait belgeleri toplamak için özel bir çaba harcarken, diğer yandan da büyük bir hızla geçmişin belgelerine dönüşecek olan günümüzün belgelerine de aynı bilinçle yaklaşır. Bu süreçte Kadın Eserleri Kütüphanesi, kadınlara kendilerine ait bir belgeyi tanımlama bilincini kazandırmak, kadınlarla belgeler arasında bağ kurulmasını ve kadın hareketinin ürettiği belgelerin tarihsel süreçte kalıcılığını sağlamak için çalışmalar yürütüyor.

1990 yılından bu yana Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nın geldiği aşama, bu konuya duyulan ilginin ve bu işe emeğini, zamanını, kısıtlı da olsa maddi olanaklarını sunan yüzlerce kişinin çabalarının sonucudur. Kütüphane bugün kadın tarihi kaynaklarının korunduğu önemli bir kurum haline gelmiştir.

 

YORUM YOK

CEVAPLA